شب قدر
مفهوم شب قدر
قدر کلمهای عربی به معنای اندازه و حد هر چیزی است.در اصطلاح، ویژگی هستی و وجودی و چگونگی آفرینش آن و به عبارت دیگر، اندازه و محدوده وجودی هر چیز را گویند.
دلیل نام گذاری
در این باره که چرا این شب را قدر نامیدهاند وجوهی ذکر شده است. بنا بر یک وجه در این شب مقدرات بندگان و اندازه و قدر رویدادهای سال تعیین میشود؛ همانگونه که در آیه۴ سوره دخان آمده است: «فیها یُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَکیم؛ در آن شب هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم و تعیین میگردد.» بنابر روایاتی پرشمار، در شب قدر مقدرات یک سال انسانها تعیین میگردد و رزقها و سرآمد عمرها و امور دیگر مقرر میشود. بنابر برخی دیگر از منابع وجه نامگذاری این شب، شرافت و قدر والای آن است؛ زیرا قرآن با آن قدر و ارج خود در این شب بر قلب رسول اکرم(ص) به وساطت فرشته صاحب قدر نازل گردید.
در قرآن کریم، در دو سوره قدر و دخان درباره شب قدر آیاتی آمده است.
فضایل شب قدر
در قرآن کریم، سورهای کامل به توصیف و ستایش شب قدر اختصاص یافته و بدین نام خوانده شده است. برخی از فضایل این شب در قرآن و حدیث عبارتند از:
- از هزار ماه بهتر: قرآن تصریح کرده است که این شب از هزار ماه بهتر است: «لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهرٍ» و در صحیفه سجادیه (دعای ۴۴) آمده: «فَضلُ لَیلَةٌ واحِدَةُ مِن لَیالیهِ، عَلَی لَیالی اَلفَ شَهرٍ و سَمّاهَا لَیلَةَ القَدرِ؛ فضیلت یکی از شبهای آن (ماه رمضان) از شبهای هزار ماه برتر است؛ شبی که خدا آن را شب قدر نام نهاد.
- شب نزول قرآن: بنابر قولی، از مجموع برخی آیات قرآن و طبق روایات موجود، قرآن کریم در شب قدر به صورت یکباره از لوح محفوظ به آسمان دنیا یا بیت المعمور و یا قلب پیامبر اکرم(ص) نازل شده است. این را در اصطلاح علوم قرآنی نزول دفعی (یکباره) و نزول اجمالی قرآن میگویند. اما قرآن یک نزول تدریجی و تفصیلی هم دارد، که طی ۲۳ سال دوران نبوت پیامبر اسلام(ص) به صورت الفاظ نازل شده است.
- شب آمرزش گناهان: از پیامبر خدا(ص) روایت کردهاند: «هر کس شب قدر را احیا کند و مؤمن باشد و به روز جزا اعتقاد داشته باشد، تمامی گناهانش آمرزیده میشود.»
- قلب ماه رمضان: در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: «... شمار ماههای سال نزد خداوند، دوازده ماه است و سر آمد ماهها، ماه رمضان است و قلب ماه رمضان، لیلة القدر است.»
- سَرور شب ها: از پیامبر(ص) نقل کردهاند: «لَیلَةُ القَدرِ سَیدَةُ اللَّیالِی؛ شب قدر، سَروَر شبهاست.
شب قدرست و عالم ، در خروش است
تمام کائنات ،در جنب جوش است
دو چشم من نمی خواهد در این شب
زشرم آن که لطفش ،پرده پوش است